Metoda LAM – niepłodność laktacyjna. Karmienie piersią jako metoda antykoncepcji?

Karmienie piersią może czasowo hamować powrót płodności po porodzie. Na tym zjawisku opiera się metoda LAM, czyli metoda laktacyjnego braku miesiączki. Nie oznacza to jednak, że każda kobieta karmiąca piersią jest chroniona przed kolejną ciążą. Aby niepłodność laktacyjna mogła być traktowana jako metoda antykoncepcji, muszą zostać jednocześnie spełnione określone warunki. Wyjaśniamy, na czym polega LAM, jaka jest jej skuteczność i kiedy przestaje chronić przed zajściem w ciążę.

Niepłodność laktacyjna – dlaczego karmienie piersią wpływa na płodność?

Niepłodność laktacyjna to naturalny, przejściowy stan fizjologicznej niepłodności, który może występować po porodzie u kobiet karmiących. Częste ssanie piersi przez dziecko pobudza wydzielanie prolaktyny, hormonu odpowiedzialnego przede wszystkim za produkcję mleka. Jej wysoki poziom wpływa również na funkcjonowanie osi hormonalnej kontrolującej jajnik i może hamować owulację. W efekcie przez pewien czas po porodzie kobieta może nie miesiączkować.

Długość tego okresu jest jednak bardzo indywidualna. Laktacja nie gwarantuje, że owulacja nie wystąpi, a powrót płodności może nastąpić jeszcze przed pierwszą miesiączką. Oznacza to, że brak miesiączki nie zawsze jest równoznaczny z brakiem możliwości zajścia w ciążę. Jeśli karmienie ma pełnić funkcję antykoncepcyjną, konieczne jest przestrzeganie zasad opracowanych dla metody LAM.

Metoda LAM – na czym polega laktacyjny brak miesiączki?

Metoda LAM (ang. Lactational Amenorrhea Method) to czasowa metoda planowania rodziny wykorzystująca fizjologiczny laktacyjny brak miesiączki. Aby mogła być stosowana jako antykoncepcja, muszą być spełnione jednocześnie trzy warunki: od porodu nie minęło więcej niż 6 miesięcy, kobieta nadal nie miesiączkuje, a niemowlę jest wyłącznie lub prawie wyłącznie karmione piersią, często w dzień i w nocy.

Istotna jest regularność karmienia dziecka. Długie przerwy między karmieniami, częste odciąganie pokarmu zamiast przystawiania do piersi oraz rozpoczęcie dopajania i dokarmiania mogą osłabiać efekt hamujący owulację. Podobnie wprowadzenie butelki czy innych pokarmów oznacza, że dziecko nie jest już karmione wyłącznie piersią. Gdy którykolwiek z warunków LAM przestaje być spełniony, należy wybrać inną metodę zapobiegania ciąży.

Karmienie piersią jako antykoncepcja – jaka jest skuteczność metody LAM?

Przy prawidłowym stosowaniu metoda LAM wykazuje wysoką skuteczność. Według danych WHO w pierwszych 6 miesiącach po porodzie, jeśli wszystkie kryteria są spełnione, skuteczność sięga około 98%. Oznacza to, że ryzyko zajścia w ciążę wynosi około 2% w ciągu pierwszych sześciu miesięcy stosowania. Warunkiem jest jednak karmienie wyłącznie piersią lub prawie wyłącznie piersią, brak powrotu miesiączki oraz wiek dziecka poniżej 6 miesięcy. Niemowlę powinno być regularnie przystawiane do piersi w dzień i w nocy, bez długich przerw między karmieniami. LAM nie daje też ochrony przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową.

W praktyce karmienie piersią nie powinno być utożsamiane automatycznie z antykoncepcją. Jeśli którykolwiek z warunków nie jest spełniony, skuteczność spada i warto zastosować inną metodę. Dotyczy to również sytuacji, gdy kobieta chce maksymalnie ograniczyć ryzyko zajścia w ciążę i nie akceptuje nawet niewielkiego ryzyka nieplanowanego poczęcia.

Zobacz również: Jak działają plastry antykoncepcyjne? https://niebieskiepudelko.pl/jak-dzialaja-plastry-antykoncepcyjne/

Miesiączka i powrót płodności – kiedy metoda LAM przestaje działać?

Powrót płodności po porodzie nie u każdej kobiety następuje w tym samym momencie. Pierwsza owulacja może wystąpić jeszcze przed pierwszym krwawieniem miesiączkowym, dlatego nie trzeba wcześniej zacząć miesiączkować, aby możliwe było zajście w kolejną ciążę. Z tego powodu samo oczekiwanie na wystąpienie miesiączki nie jest bezpiecznym sposobem oceny płodności.

Ze stosowania tej metody należy zrezygnować, gdy pojawi się miesiączka, dziecko ukończy 6 miesięcy lub przestanie być karmione wyłącznie albo prawie wyłącznie piersią. Wprowadzenie regularnego dokarmiania, wydłużenie przerw między karmieniami czy ograniczenie karmienia naturalnego może sprzyjać wcześniejszemu powrotowi owulacji. W takiej sytuacji kobieta, która nie planuje kolejnej ciąży, powinna wybrać inną spośród dostępnych metod antykoncepcji odpowiednich podczas laktacji.

Zobacz również: Antykoncepcyjna wkładka domaciczna: https://niebieskiepudelko.pl/antykoncepcyjna-wkladka-domaciczna/

Metoda LAM a inne naturalne metody planowania rodziny

LAM bywa zaliczana do naturalnych metod planowania rodziny, ale jej zasady różnią się od obserwacji cyklu stosowanych po powrocie miesiączkowania. W pierwszych miesiącach po porodzie rytm płodności może być trudny do przewidzenia, dlatego ocena śluzu czy temperatury mierzonej w pochwie wymaga odpowiedniej wiedzy i dostosowania zasad do okresu poporodowego. Jeśli kobieta chce korzystać z NPR po zakończeniu LAM, pomocna może być konsultacja z wykwalifikowanym instruktorem wybranej metody.

Określenie „ekologicznego karmienia piersią” spotykane w kontekście naturalnego planowania rodziny nie jest równoznaczne z medycznie zdefiniowaną metodą LAM. To właśnie konkretne kryteria Lactational Amenorrhea Method, a nie samo długie czy częste karmienie, pozwalają ocenić jej skuteczność jako czasowej metody zapobiegania ciąży.

 Metoda LAM – jakie warunki muszą być spełnione?

Aby metoda LAM mogła być stosowana jako metoda antykoncepcji, muszą być jednocześnie spełnione określone warunki:

• dziecko nie ukończyło 6 miesięcy,
• miesiączka po porodzie nie powróciła,
• dziecko jest wyłącznie lub prawie wyłącznie karmione piersią,
• karmienia odbywają się często w dzień i w nocy, bez długich przerw.

Jeżeli choć jeden z tych warunków przestaje być spełniony, nie można już zakładać wysokiej skuteczności metody niepłodności laktacyjnej. Warto wtedy zastosować inną metodę antykoncepcji odpowiednią w okresie karmienia piersią.

Bibliografia:

Myhealth.alberta.ca, https://myhealth.alberta.ca/sexual-reproductive-health/birth-control/natural-methods/lactation-amenorrhea

llli.org, https://llli.org/news/lactational-amenorrhea-fertility-birth-control-and-breastfeeding/

Pubmed.ncbi.nlm.nih.gov, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9678098/