Zaraz po porodzie: czego się spodziewać w połogu? Pierwsze dni w szpitalu i pierwsze karmienie piersią noworodka

Poród to moment, który kończy dziewięć miesięcy oczekiwania, a jednocześnie otwiera zupełnie nowy etap w życiu kobiety i dziecka. Zaraz po porodzie zaczyna się czas intensywnych zmian fizycznych i emocjonalnych, czyli połóg, w którym ciało dochodzi do siebie po ciąży i porodzie, a młoda mama uczy się nowej roli. Pojawiają się pierwsze chwile z noworodkiem, kontakt skóra do skóry, pierwsze karmienie piersią i pierwsze dni w szpitalu pod opieką personelu medycznego. To wyjątkowy czas, pełen wzruszeń, zmęczenia i pytań, dlatego warto wiedzieć, czego można się spodziewać w pierwszej dobie, kolejnych dniach i tygodniach po narodzinach dziecka.

Zaraz po porodzie – pierwsze chwile z noworodkiem i kontakt skóra do skóry

Zaraz po porodzie, bez względu na to, czy był to poród naturalny, czy cięciem cesarskim, zaczyna się moment, który dla wielu kobiet zostaje w pamięci na całe życie. Noworodek pojawia się na świecie po ogromnym wysiłku, a ciało mamy natychmiast wchodzi w tryb poporodowy. To chwila, w której kończy się ciąża, a zaczyna zupełnie nowy etap – połóg.

W idealnych warunkach, bezpośrednio po porodzie, dziecko nie jest od razu zabierane do osobnych procedur. Najważniejsze jest spotkanie. Kontakt skóra do skóry to dziś standard opieki okołoporodowej, bo ma realne znaczenie zdrowotne i emocjonalne – zarówno dla mamy, jak i dla dziecka.

Kontakt skóra do skóry – co naprawdę dzieje się tuż po urodzeniu

Noworodek natychmiast po urodzeniu, jeszcze przed przecięciem pępowiny, jest układany na brzuchu matki. Ten symboliczny akt bliskości ma znaczenie dla Was obojga. Dla Ciebie – abyś mogła nareszcie objąć, przytulić i pogłaskać swoje dzieciątko, które nosiłaś przez 9 miesięcy, do którego nieraz przemawiałaś, którego ruchy towarzyszyły Ci od dawna. Dla Twojego dziecka zaś jest to złagodzenie stresu, którego doznaje, wydostając się z trudem z ciepłego, przytulnego, ciemnego wnętrza błon owodniowych do zewnętrznego hałaśliwego, zimniejszego, jasno oświetlonego otoczenia, które zapewne je przeraża. Daje temu wyraz przez głośny, przenikliwy krzyk, który towarzyszy pierwszemu oddechowi. Ten pierwszy krzyk powoduje gwałtowne rozprężanie płuc, które rozpoczynają samodzielną wymianę gazową konieczną dla dalszego samodzielnego życia.

Dziecko również jest bardzo zmęczone i odczuwało ból w czasie przechodzenia przez wąski kanał rodny – zaś teraz czuje się zagubione, marznie – jest przecież golusieńkie. Położone na Tobie nadal grzeje się ciepłem Twojego ciała, słyszy dobrze znajome bicie Twego serca i Twój głos (jeśli do niego się odezwiesz), którego brzmienie zna od dawna. Poznaje zapach Twojego ciała, potrafi nawet pełznąć w kierunku piersi, by oblizać brodawkę lub próbować ssać.

Ten pierwszy kontakt ma ogromne znaczenie adaptacyjne. Noworodek stabilizuje oddech i temperaturę, a u mamy uruchamia się kaskada reakcji hormonalnych. To właśnie wtedy zaczyna się proces, który przygotowuje ciało do karmienia piersią i dalszej regeneracji w okresie połogu.

Pierwsze karmienie piersią i reakcje ciała mamy

W pierwszych minutach po urodzeniu dziecka może dojść do pierwszego karmienia, choć często jest to raczej spokojne rozpoczęcie drogi niż pełny posiłek. Pierwsze przystawienie nie polega jeszcze na intensywnym ssaniu – noworodek zwykle powoli szuka piersi, dotyka jej ustami, liże brodawkę lub wykonuje krótkie próby ssania. To naturalne zachowanie, które wystarcza, by wysłać do organizmu sygnał rozpoczynający laktację. Dla dziecka jest to także moment wyciszenia i poczucia bezpieczeństwa po trudach porodu.

W tych chwilach ogromną rolę odgrywa wsparcie, jakie zapewnia położna. Pomaga ona odpowiednio ułożyć dziecko, podpowiada, jak przystawić maluszka do piersi i tłumaczy, że brak natychmiastowego ssania nie oznacza problemu. Karmienie piersią na tym etapie jest procesem, który dopiero się zaczyna, a pierwsze próby mają znaczenie przede wszystkim adaptacyjne, nie ilościowe. Spokojna atmosfera sprzyja temu, by młoda mama mogła zaufać swojemu ciału i dziecku.

Równolegle tuż po porodzie ciało mamy intensywnie reaguje na zakończenie ciąży. Pod wpływem zmian hormonalnych macica zaczyna się obkurczać, co bywa odczuwalne jako krótkie, czasem bolesne skurcze. Pojawiają się również pierwsze krwawienia, które są naturalnym elementem okresu połogu. To moment, w którym ciało kobiety wchodzi w fazę regeneracji – połóg to czas, gdy organizm stopniowo dochodzi do siebie po ogromnym wysiłku, jakim były narodziny dziecka.

Pierwsza doba i pierwsze dni po porodzie – połóg i regeneracja kobiety

Poza uczuciem rozradowania, szczęścia i ogromnej ulgi, że trudy porodu macie już za sobą, odczuwać też możesz wyczerpanie, rozbicie oraz dyskomfort lub ból w dole brzucha i okolicach krocza. Możesz mieć dreszcze, uczucie suchości w ustach, pragnienie, jak i odczuwać głód. Mogło się też zdarzyć, że w czasie silnego parcia doszło do wynaczynień na powiekach lub rzadziej na białkówkach gałek ocznych, co daje efekt „czerwonych oczu”. Nie przejmuj się, wynaczynienia wchłoną się bez śladu. Teraz właśnie przyszedł dla Ciebie czas na konieczną regenerację sił. Powinnaś, ciesząc się ze swoich osiągnięć, odpoczywać, ufnie poddając się bacznemu, choć dyskretnemu fachowemu nadzorowi, który Cię otacza.

Połóg rozpoczyna się po ostatnim stadium porodu, którym jest wydalenie łożyska wraz z błonami płodowymi, czyli tak zwanego popłodu. Właśnie dokładne obejrzenie i zważenie łożyska, ocena sznura pępowinowego i błon owodniowych to pierwsze czynności lekarza i towarzyszącej mu położnej. Zwracają oni uwagę na kształt i wielkość łożyska oraz czy zostało ono całkowicie oddzielone. Ocenia się obecność zawałów, zwapnień czy innych nieprawidłowości. W niektórych przypadkach, zwłaszcza przy tzw. ciążach ryzyka, czy po urodzeniu dziecka z cechami dystrofii, łożyska poddawane są badaniom histopatologicznym. Ogromne znaczenie ma ocena, czy nie pozostały resztki łożyska, które będą przeszkodą w prawidłowym gojeniu się macicy i jej inwolucji oraz przyczyną krwawień i zakażenia. Zauważenie niekompletnego łożyska wymaga natychmiastowego usunięcia jego resztek.

Następne parametry, na które będzie zwracał uwagę personel fachowy w czasie Twoich pierwszych 24 godzin po porodzie, jak również w dalszych dniach, ale już z mniejszą częstotliwością, to:

• Ciepłota ciała – jedynie przez pierwsze 2-3 godziny bezpośrednio po porodzie możesz mieć podwyższoną ciepłotę ciała (nawet powyżej 38°C). Jest to związane ze stresem porodowym albo odwodnieniem.
• Oddychanie – po porodzie wraca brzuszny typ oddechu. Jeżeli masz uczucie duszności, jeśli oddech przyspiesza się, lub poczujesz silny, ostry ból w klatce piersiowej, musisz zgłosić to lekarzowi.
• Tętno – przyspieszenie tętna powyżej 80 uderzeń na minutę świadczyć może o niedokrwistości z powodu utraty krwi lub jest objawem towarzyszącym zakażeniu.
• Ciśnienie krwi – wysokie wartości zwią­zane mogą być z podawaniem leków obkurczających macicę (na przykład ergotamina), zaś obniżone często jest objawem nadmiernej utraty krwi przy porodzie.

Pierwsze tygodnie połogu – ciało, emocje i opieka nad maluszkiem

W kolejnych tygodniach po porodzie połóg stopniowo zmienia swój charakter. Ciało powoli wraca do równowagi, choć wiele procesów nadal trwa. Macica zmniejsza się i zbliża do stanu sprzed ciąży, krwawienia stają się coraz słabsze, a gojenie tkanek postępuje. To czas, w którym organizm potrzebuje czasu na regenerację, dlatego tempo powrotu do codziennych aktywności powinno być dostosowane do samopoczucia, a nie oczekiwań otoczenia.

Równolegle pojawiają się silne emocje. Zmiany fizyczne i psychiczne, zmęczenie oraz odpowiedzialność za noworodka sprawiają, że wiele kobiet doświadcza huśtawek nastroju. Dla części mam to moment oswajania nowej roli i budowania pewności siebie, dla innych okres większej wrażliwości. Jeśli obniżony nastrój utrzymuje się długo lub narasta, może być sygnałem, by zwrócić uwagę na swoje zdrowie psychiczne, ponieważ połóg to czas szczególnie podatny na trudności emocjonalne.

Codzienność w tych tygodniach koncentruje się wokół opieki nad noworodkiem i pielęgnacji dziecka. Maluszek potrzebuje bliskości, regularnych karmień i spokoju, a mama stopniowo uczy się rozpoznawać jego potrzeby. Warto pamiętać, że nie trzeba wszystkiego robić samodzielnie – proszenie o wsparcie to nie słabość, lecz ważny element bezpiecznego przejścia przez połóg.

Przeczytaj również o zakażeniu dróg moczowych w czasie połogu: https://niebieskiepudelko.pl/zakazenie-drog-moczowych-w-czasie-pologu/

Wsparcie medyczne i rutynowe badania – kiedy pediatra i ginekolog?

W pierwszych dniach po porodzie opieka medyczna skupia się na bezpieczeństwie mamy i dziecka. Noworodek jest regularnie badany, a pediatra ocenia jego adaptację do życia pozałonowego, masę ciała oraz ogólny stan zdrowia dziecka. Równolegle personel oddziału wspiera rodziców w codziennej opiece, karmieniu i pierwszych czynnościach pielęgnacyjnych, co bywa ogromnym wsparciem dla świeżo upieczonej mamy.

Po wypisie ze szpitala kobieta w połogu powinna pamiętać o kontroli ginekologicznej, zwykle planowanej po kilku tygodniach. Lekarz ocenia przebieg połogu, proces gojenia, stan narządów rodnych oraz pomaga dobrać bezpieczną antykoncepcję, dostosowaną do aktualnej sytuacji i ewentualnego karmienia piersią. To także dobry moment, by porozmawiać o samopoczuciu, zmęczeniu czy trudnościach emocjonalnych.

Regularny kontakt z lekarzami i położną pozwala spokojniej przejść przez czas połogu i szybciej wychwycić ewentualne problemy. Opieka medyczna w tym okresie nie jest formalnością, lecz realnym wsparciem w bezpiecznym powrocie do równowagi po ciąży i porodzie.

Bibliografia:

Nhs.uk, https://www.nhs.uk/pregnancy/labour-and-birth/what-happens-straight-after/

Raisingchildren.net.au, https://raisingchildren.net.au/newborns/health-daily-care/first-week-of-life/after-baby-is-born

My.clevelandclinic.org, https://my.clevelandclinic.org/health/articles/postpartum