Ostuda ciążowa to charakterystyczne przebarwienia skórne pojawiające się najczęściej na twarzy pod wpływem zmian hormonalnych i promieniowania słonecznego. Brązowe lub szarobrązowe plamy mogą być widoczne na czole, policzkach, nosie czy nad górną wargą. Choć melasma stanowi przede wszystkim problem natury estetycznej, bywa uporczywa i nie zawsze znika od razu po porodzie. Czym jest ostuda, dlaczego rozwija się w ciąży i jak bezpiecznie pielęgnować skórę?
Czym jest ostuda ciążowa i jak wygląda?
Ostuda, nazywana także melasmą lub dawniej chloasmą, jest nabytą hiperpigmentacją skóry. Powstaje w wyniku zwiększonej produkcji melaniny – barwnika odpowiadającego za koloryt skóry. W ciąży bywa określana jako „maska ciążowa”, ponieważ przebarwienia często obejmują centralne partie twarzy.
Ostuda na twarzy ma postać nieregularnych, płaskich plam o kolorze od jasnobrązowego do ciemnobrązowego lub szarobrązowego. Zwykle występują one symetrycznie i nie powodują bólu ani świądu. Najczęściej można zauważyć je:
- na czole,
- na policzkach i kościach policzkowych,
- na nosie,
- nad górną wargą,
- w okolicy brody.
Szczególnie charakterystyczna jest ostuda nad ustami, która może wyglądać jak ciemniejszy cień. Melasma nie jest chorobą zakaźną ani zagrożeniem dla mamy lub rozwijającego się dziecka – stanowi przede wszystkim problem estetyczny.
Zobacz również: Ciemna linia na brzuchu w ciąży: https://niebieskiepudelko.pl/ciemna-linia-na-brzuchu-w-ciazy/
Przyczyny ostudy w ciąży
Przyczyny ostudy są złożone, jednak w czasie ciąży duże znaczenie mają zmiany hormonalne. Zmieniające się stężenia estrogenów i progesteronu oraz innych hormonów wpływających na melanocyty mogą zwiększać produkcję melaniny. Właśnie dlatego u części kobiet w okresie ciąży pojawiają się nowe przebarwienia lub ciemnieją zmiany obecne już wcześniej.
Drugim ważnym czynnikiem jest światło. Promieniowanie UVA i UVB pobudza proces powstawania melaniny, dlatego ekspozycja na słońce może nasilać melasmę. Znaczenie może mieć również światło widzialne, szczególnie u osób o ciemniejszej karnacji.
Na ryzyko powstawania ostudy wpływają także predyspozycje genetyczne i fototyp skóry. Melasma częściej występuje u osób, których skóra łatwo się opala.
Ostuda hormonalna nie jest przy tym problemem występującym wyłącznie w ciąży. Może mieć związek również ze stosowaniem antykoncepcji hormonalnej lub hormonalnej terapii zastępczej. Nie oznacza to jednak, że przebarwienia rozwiną się u każdej osoby przyjmującej hormony.
Ostuda w ciąży może pojawić się w różnym momencie. U części kobiet pierwsze plamy stają się widoczne już wcześniej, u innych dopiero w drugiej połowie ciąży. Ich nasilenie może zwiększać się szczególnie przy częstej ekspozycji skóry na słońce.
Ostuda ciążowa – jak zapobiegać przebarwieniom w ciąży?
Nie zawsze można całkowicie zapobiec powstaniu melasmy, ponieważ wpływ na nią mają hormony i predyspozycje genetyczne. Można jednak ograniczać działanie jednego z najważniejszych czynników nasilających przebarwienia, czyli promieniowania słonecznego.
Podstawą jest codzienna ochrona przeciwsłoneczna. Warto wybierać krem z szerokim zakresem ochrony przed UVA i UVB oraz wysokim SPF – przy skłonności do przebarwień najczęściej stosuje się SPF 50 lub 50+. Filtr przeciwsłoneczny powinien być używany także w pochmurne dni, a podczas dłuższego przebywania na zewnątrz należy pamiętać o jego ponownej aplikacji.
Ochronę skóry warto uzupełnić kapeluszem z szerokim rondem, przebywaniem w cieniu i unikaniem intensywnego słońca. Przy melasmie pomocne mogą być także barwione kremy przeciwsłoneczne zawierające tlenki żelaza, które zwiększają ochronę przed światłem widzialnym.
Jak powinna wyglądać pielęgnacja twarzy przy ostudzie w ciąży?
Pielęgnacja twarzy z ostudą powinna być przede wszystkim delikatna. Silne podrażnienie może sprzyjać nasileniu przebarwień, dlatego lepiej unikać kosmetyków powodujących pieczenie, szczypanie czy nadmierne przesuszenie naskórka.
Podstawą codziennej pielęgnacji jest łagodne oczyszczanie, nawilżanie i konsekwentne stosowanie ochrony przeciwsłonecznej. W przypadku kosmetyków przeznaczonych do redukcji przebarwień trzeba natomiast zwrócić szczególną uwagę na skład, ponieważ nie wszystkie substancje wykorzystywane w leczeniu melasmy są odpowiednie w czasie ciąży.
Jedną z substancji stosowanych przy przebarwieniach w tym okresie jest kwas azelainowy. W pielęgnacji mogą być wykorzystywane także m.in. witamina C czy niacynamid. Przy rozległej lub nasilonej ostudzie najlepiej jednak skonsultować pielęgnację z dermatologiem.
W czasie ciąży należy unikać retinoidów stosowanych miejscowo, takich jak tretinoina. Nie zaleca się również hydrochinonu ze względu na jego stosunkowo dużą absorpcję przez skórę. Intensywne peelingi, zabiegi laserowe i inne procedury mające usuwać przebarwienia lepiej odłożyć na później lub każdorazowo omówić z lekarzem.
Zobacz również: ciążowy nos: https://niebieskiepudelko.pl/ciazowy-nos/
Leczenie ostudy na twarzy
U wielu kobiet w ciąży ostuda stopniowo blednie po porodzie, gdy zmienia się gospodarka hormonalna organizmu. Nie zawsze dzieje się to jednak szybko – rozjaśnianie plam może trwać kilka miesięcy, a u części kobiet przebarwienia utrzymują się dłużej.
Jeżeli ostuda nie znika samoistnie i stanowi problem estetyczny, warto skonsultować się z dermatologiem. Po ciąży możliwości leczenia są szersze i – zależnie od rodzaju oraz głębokości przebarwień – mogą obejmować preparaty miejscowe, peelingi chemiczne czy odpowiednio dobrane zabiegi laserowe.
Podczas karmienia piersią również nie należy automatycznie wracać do wszystkich substancji i zabiegów stosowanych przed ciążą. Bezpieczeństwo terapii trzeba ocenić pod kątem laktacji.
Melasma ma ponadto tendencję do nawrotów. Nawet jeśli plamy po ciąży znacznie się rozjaśnią, mogą ponownie stać się widoczne po intensywnej ekspozycji na promieniowanie UV, w kolejnej ciąży lub w związku ze zmianami hormonalnymi. Dlatego ochrona przeciwsłoneczna pozostaje ważnym elementem pielęgnacji także po ustąpieniu przebarwień.
Kiedy przebarwienia na twarzy pokazać dermatologowi?
Nie każda ciemna plama pojawiająca się na twarzy jest ostudą. Melasmę można pomylić m.in. z przebarwieniami pozapalnymi, plamami soczewicowatymi czy zmianami związanymi z przyjmowaniem niektórych leków.
Do dermatologa warto zgłosić się szczególnie wtedy, gdy zmiana szybko się powiększa, ma nietypowy lub niejednolity kolor i kształt, krwawi, swędzi albo wyraźnie różni się od pozostałych przebarwień. Konsultacja będzie również dobrym rozwiązaniem, jeśli ostuda jest nasilona i kobieta chce rozpocząć bezpieczne leczenie przebarwień w ciąży lub po porodzie.
FAQ
Czy ostuda to to samo co melasma?
Tak, ostuda i melasma to określenia tego samego rodzaju nabytych przebarwień skóry, które najczęściej pojawiają się na twarzy.
Czy ciemne plamy pod pachami są normalne w ciąży?
Tak, w ciąży pod wpływem zmian hormonalnych może dochodzić do ciemnienia skóry m.in. pod pachami, na brodawkach sutkowych czy w okolicach intymnych i zwykle jest to fizjologiczna hiperpigmentacja.
Bibliografia:
Pmc.ncbi.nlm.nih.go, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11497768/
Aad.org, https://www.aad.org/news/make-melasma-less-noticeable
Dermnetnz.org, https://dermnetnz.org/topics/melasma
Tagi: melasma, ostuda w ciąży, przebarwienia skóry
Dodaj komentarz