Każda ciężarna chciałaby słyszeć od lekarza, że wszystko jest w porządku. Niestety, czasem przychodzi nam stawić czoła komplikacjom, które mogą wywoływać uczucie paniki. Czym jest zaśniad groniasty i co oznacza dla ciąży? Zaśniad groniasty to jedna z czterech podstawowych postaci ciążowej choroby trofoblastycznej – i zazwyczaj ma najłagodniejszy przebieg. Aby zrozumieć jego podłoże, trzeba najpierw zagłębić się nieco w tajniki kobiecej anatomii. [lwptoc]
Bibliografia:
Co to jest trofoblast i jakie może stwarzać problemy?
Zanim jeszcze z zapłodnionego jajeczka rozwinie się płód wyglądem przypominający człowieka, potrzebna jest cała seria skomplikowanych procesów komórkowych, w trakcie których mogą wystąpić nieprawidłowości. Jednym ze stadiów rozwoju zarodka jest tzw. blastocysta – mowa o etapie pod koniec pierwszego tygodnia ciąży, kiedy dochodzi do zagnieżdżenia się w macicy. Blastocysta składa się z węzła zarodkowego zawierającego komórki macierzyste, które dadzą początek wszystkim komórkom ciała dziecka, oraz z trofoblastu. Ten ostatni jest swego rodzaju otoczką, z której w dalszych tygodniach ciąży rozwinie się kosmówka, czyli zewnętrzna błona płodowa, osłaniająca cały płód wraz z wodami płodowymi, omocznią, owodnią i pęcherzykiem żółtkowym. Niestety, trofoblast może zacząć rozrastać się w sposób patologiczny i wówczas mówimy właśnie o ciążowej chorobie trofoblastycznej. Jest to postać nowotworu, który może mieć charakter złośliwy (rak kosmówki, guz miejsca łożyskowego) lub niezłośliwy. Zaśniad groniasty należy do tego drugiego typu.Co to jest zaśniad groniasty?
Czasami zdarza się, że jeden lub dwa plemniki połączą się z pustą komórką jajową, niezawierającą wcale DNA matki. Jest to losowe zaburzenie genetyczne, któremu nie można zapobiec – występuje w około 1 na 1000 ciąż. W rezultacie powstaje właśnie zaśniad groniasty całkowity, czyli twór zawierający wyłącznie DNA ojca, niezdolny do stworzenia organizmu ludzkiego. Niestety, może się on mimo wszystko zagnieździć w macicy, choć nigdy nie rozwinie płodu ani błon płodowych – tworzy po prostu grupę pęcherzykowatych komórek trofoblastycznych. Macica rośnie intensywnie, a kobieta odczuwa bóle brzucha, nudności i wymioty (często bardzo silne). Jeśli zaśniad nie zostałby wcześnie zdiagnozowany w badaniu USG, ok. 4.-5. miesiąca ciąży pojawia się zwykle krwawienie z dróg rodnych. Zaśniad nie jest prawidłowo rozwijającą się ciążą, lecz postacią ciążowej choroby trofoblastycznej, która rozwinęła się wskutek nieprawidłowego zapłodnienia. Jedyna metoda leczenia to chirurgiczne usunięcie trofoblastycznej masy za pomocą tzw. łyżeczkowania lub odessania zawartości macicy.Zaśniad groniasty częściowy – na czym polega różnica między całkowitym?
W genetycznej loterii na początku życia dochodzi do wielu różnych zawirowań. Czasami komórkę jajową zapłodnią dwa plemniki i wówczas w zarodku znajdują się trzy komplety chromosomów, a więc o jeden za dużo. Niestety, i ten wariant jest nieprawidłowy rozwojowo – w macicy wykrywany jest zazwyczaj nieżywy płód o licznych wadach wrodzonych otoczony przerośniętym trofoblastem. Taką sytuację nazywamy zaśniadem groniastym częściowym. I tutaj również wymagane jest fizyczne oczyszczenie macicy. Uwaga: W wyjątkowych przypadkach może współistnieć prawidłowo rozwijający się płód oraz zmiany o charakterze zaśniadu. Wymaga to jednak ścisłej kontroli specjalistycznej.Zaśniad groniasty – co to oznacza dla kobiety?
Dla par marzących o dziecku diagnoza zaśniadu groniastego jest bolesnym i dotkliwym ciosem. Zawiedzione nadzieje, smutek, strach przed nowotworem i zabiegiem chirurgicznym – wszystko to normalne reakcje, które potrzebują przebrzmieć w czasie. Obarczanie się winą czy wyrzutami sumienia jest niesprawiedliwe – zaśniad groniasty to losowy przypadek. Ale są i dobre wieści. Odpowiednio wczesne i poprawnie wykonane oczyszczenie macicy w 80-95% jest w stanie pozbyć się całej patologicznej tkanki z macicy i oznacza wyleczenie zaśniadu. Po wygojeniu się dróg rodnych i powrocie do równowagi fizycznej i psychicznej możliwe jest kolejne zapłodnienie z ogromnymi szansami (aż 99%!) na zdrową ciążę – zazwyczaj lekarze sugerują, aby odczekać rok dla uzyskania pewności, że w macicy nie rozwijają się żadne niepożądane zmiany. Po ciąży zaśniadowej pacjentka powinna zostać poddawana regularnym badaniom.Czy można uchronić się przed zaśniadem groniastym?
Na pewno nie w 100%, ale z dotychczasowych badań wynika, że rozwojowi choroby sprzyjają:- niski (poniżej 16 lat) lub zaawansowany (powyżej 40 lat) wiek matki;
- palenie papierosów;
- deficyty dietetyczne, w szczególności brak tłuszczów zwierzęcych oraz niedobór beta-karotenu.
Rozpoznanie zaśniadu groniastego
Rozpoznanie zaśniadu groniastego najczęściej następuje podczas rutynowej kontroli w pierwszym trymestrze ciąży. Pacjentka zgłasza się z objawami, takimi jak krwawienia z dróg rodnych, nasilone nudności czy nadmierny rozrost macicy nieadekwatny do tygodnia ciąży. W diagnostyce kluczowe znaczenie ma badanie USG, które pozwala ocenić, czy w jamie macicy rozwija się prawidłowy płód, czy też obecna jest charakterystyczna, pęcherzykowata struktura trofoblastu. W przypadku zaśniadu groniastego całkowitego w obrazie USG nie stwierdza się zarodka ani prawidłowego łożyska, a zaśniad groniasty powstaje w wyniku nieprawidłowego zapłodnienia komórki jajowej, gdy materiał genetyczny pochodzi wyłącznie od ojca. Zaśniad częściowy powstaje w wyniku zapłodnienia komórki jajowej przez dwa plemniki, co prowadzi do obecności dodatkowego chromosomu i nieprawidłowego rozwoju zarodka. W przypadku zaśniadu częściowego w macicy może być widoczny płód, jednak jego rozwój nie jest prawidłowy. Istotnym elementem diagnostyki jest także oznaczenie poziomu gonadotropiny kosmówkowej. Stężenie hCG w ciąży zaśniadowej jest zwykle znacznie podwyższone w porównaniu z wartościami typowymi dla danego tygodnia ciąży. Ostateczne potwierdzenie rozpoznania zaśniadu przynosi badanie histopatologiczne materiału uzyskanego po zabiegu usunięcia zaśniadu.Ciąża zaśniadowa – czynniki ryzyka oraz przyczyny zaśniadu groniastego
Ciąża zaśniadowa to nieprawidłowa ciąża będąca jedną z postaci ciążowej choroby trofoblastycznej. Zaśniad groniasty występuje w dwóch głównych formach – całkowity i częściowy – a jego podłoże ma charakter genetyczny. Zaśniad groniasty powstaje w wyniku nieprawidłowego zapłodnienia komórki jajowej, co prowadzi do patologicznego rozrostu trofoblastu zamiast prawidłowego rozwoju zarodka i łożyska.
Zaśniad groniasty – przyczyny powstania obejmują:
- zapłodnienie pustej komórki jajowej – zaśniad groniasty całkowity powstaje, gdy materiał genetyczny pochodzi wyłącznie od ojca, bez udziału matczynego materiału genetycznego;
- zapłodnienie komórki jajowej przez dwa plemniki – zaśniad częściowy powstaje w wyniku zapłodnienia, w którym obecne są trzy zestawy chromosomów;
- błędy na wczesnym etapie rozwoju zarodka, prowadzące do nadmiernego rozrostu kosmówkowego;
- zaburzenia genetyczne związane z nieprawidłowym podziałem komórek.
Czynniki ryzyka, które zwiększają ryzyko wystąpienia zaśniadu, to:
- wiek matki poniżej 16. roku życia lub powyżej 40 lat;
- przebyta wcześniej ciąża zaśniadowa;
- niedobory żywieniowe;
- wcześniejsze poronienie;
- niektóre czynniki środowiskowe.
Zaśniad groniasty – leczenie i diagnostyka
Zaśniad groniasty wymaga szybkiego działania, ponieważ mimo że najczęściej ma charakter niezłośliwy, pozostaje postacią choroby trofoblastycznej i może prowadzić do powikłań. Leczenie zaśniadu groniastego polega na usunięciu zaśniadu z jamy macicy. Zabieg wykonuje się po mechanicznym rozszerzeniu kanału szyjki macicy, a następnie opróżnieniu jej zawartości – w praktyce ginekologicznej mówi się o łyżeczkowaniu lub odessaniu tkanek. Po zabiegu kluczowe znaczenie ma kontrola poziomu gonadotropiny kosmówkowej. Stężenie hCG powinno systematycznie spadać aż do wartości nieoznaczalnych. Utrzymujące się wysokie hCG może sugerować zaśniad inwazyjny lub rozwój postaci złośliwej, dlatego pacjentka pozostaje pod ścisłą kontrolą. W diagnostyce wykorzystuje się także badanie histopatologiczne materiału pobranego z macicy, które potwierdza rozpoznanie i pozwala określić, czy był to zaśniad całkowity czy częściowy. W przypadku zaśniadu groniastego całkowitego i częściowego rokowanie jest bardzo dobre, jeśli rozpoznanie zostało postawione wcześnie. Większość pacjentek można wyleczyć całkowicie, a po odpowiednim okresie obserwacji możliwe jest planowanie kolejnej ciąży.Bibliografia:
Johns Hopkins Medicine, https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/gestational-trophoblastic-disease
National Cancer Institute (Cancer.gov), https://www.cancer.gov/types/gestational-trophoblastic/patient/gtd-treatment-pdq
Cancer Research UK, https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/gestational-trophoblastic-disease-gtd/molar-pregnancy
Memorial Sloan Kettering Cancer Center (MSKCC), https://www.mskcc.org/cancer-care/types/gestational-trophoblastic-disease
Tagi: bezpieczeństwo, chirurgia, zapłodnienie
Dodaj komentarz