Brak zatrudnienia, wyrejestrowanie przez pracodawcę lub utrata statusu osoby bezrobotnej mogą sprawić, że system eWUŚ nie potwierdzi prawa do świadczeń. Nie oznacza to jednak, że kobieta w ciąży bez ubezpieczenia musi samodzielnie zapłacić za wizyty, badania i poród. Polskie przepisy przyznają określonym pacjentkom prawo do bezpłatnej opieki w czasie ciąży, porodu i połogu. Wyjaśniamy, komu dokładnie przysługuje pomoc i jakie dokumenty należy przedstawić w placówce.
Brak ubezpieczenia w ciąży – komu przysługuje bezpłatna opieka medyczna?
Kobieta w ciąży, która nie jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, może mieć prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Podstawowa zasada dotyczy pacjentek, które posiadają obywatelstwo polskie i miejsce zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Ochrona obejmuje czas trwania ciąży, poród oraz okres połogu, czyli 6 tygodni po porodzie.
Prawo to wynika z ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 2 ciężarna spełniająca wskazane warunki może korzystać z publicznego systemu opieki zdrowotnej, nawet jeśli nie jest ubezpieczona w ramach powszechnego ubezpieczenia.
Oznacza to, że brak ubezpieczenia zdrowotnego nie powinien być powodem odmowy przyjęcia w przychodni lub szpitalu mającym kontrakt z NFZ. Odrębne zasady mogą dotyczyć cudzoziemek. Uprawnienia zależą wtedy między innymi od ich statusu pobytowego i podstawy pobytu w Polsce.
Zobacz również: Badania prenatalne: https://niebieskiepudelko.pl/badania-prenatalne/
Czy kobieta w ciąży bez ubezpieczenia musi płacić za poród?
Uprawniona kobieta w ciąży bez ubezpieczenia nie musi płacić za poród przeprowadzony w publicznym szpitalu lub w placówce posiadającej kontrakt z NFZ. Bezpłatna opieka obejmuje świadczenia związane z ciążą, jej przebiegiem, rozwiązaniem oraz okresem po urodzeniu dziecka. Pacjentka ma więc prawo do bezpłatnej opieki medycznej na zasadach określonych w przepisach.
Szpital nie może uzależniać udzielenia pomocy podczas porodu od przedstawienia potwierdzenia aktywnego ubezpieczenia. Odmowa świadczeń wyłącznie z powodu braku ubezpieczenia byłaby niezgodna z prawem. Dotyczy to również sytuacji, w której przyszła mama została wyrejestrowana z systemu ubezpieczenia zdrowotnego, a system eWUŚ wyświetla ją jako osobę nieubezpieczoną.
Bezpłatny jest poród i konieczna opieka medyczna w ramach NFZ. Dodatkowe, niemedyczne usługi oferowane przez niektóre podmioty lecznicze mogą być odpłatne. Może to dotyczyć na przykład prywatnego pokoju o podwyższonym standardzie, jeśli nie jest on potrzebny ze wskazań medycznych.
Jakie świadczenia opieki zdrowotnej przysługują ciężarnej?
Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej nie ogranicza się do samego przyjęcia na oddział porodowy. Kobieta w ciąży może korzystać z opieki lekarskiej, badań potrzebnych do monitorowania przebiegu ciąży, konsultacji specjalistycznych, leczenia szpitalnego i opieki okołoporodowej. Świadczenia muszą być udzielane w zakresie finansowanym przez NFZ i zgodnie ze wskazaniami medycznymi.
Ciężarna może wybrać ginekologa przyjmującego w placówce mającej kontrakt z NFZ. Do ginekologa nie jest potrzebne skierowanie. Prawo do bezpłatnej opieki obejmuje także badania przewidziane w standardzie opieki okołoporodowej oraz pomoc w razie choroby i ciąży wymagającej intensywniejszego nadzoru.
Kobiety w ciąży mają również prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych poza kolejnością. Placówka powinna udzielić świadczenia w dniu zgłoszenia, a gdy nie jest to możliwe, wyznaczyć inny termin poza listą oczekujących. W przypadku świadczeń specjalistycznych termin nie powinien przekroczyć 7 dni roboczych od zgłoszenia.
Jak potwierdzić prawo do bezpłatnej opieki lekarskiej?
Prawo do bezpłatnej opieki medycznej można potwierdzić dokumentami wskazującymi, że pacjentka znajduje się w okresie ciąży lub połogu i spełnia pozostałe warunki ustawowe. W praktyce przydatne są dokument tożsamości oraz zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę. Placówka może poprosić również o potwierdzenie miejsca zamieszkania w Polsce.
Karta ciąży ułatwia wykazanie uprawnień, ale brak karty ciąży nie powinien pozbawiać pacjentki koniecznej pomocy. Ciąża może zostać potwierdzona przez lekarza na podstawie badania i dokumentacji medycznej. W sytuacji nagłej, szczególnie podczas rozpoczętego porodu lub zagrożenia zdrowia, formalności nie mogą opóźniać udzielenia niezbędnych świadczeń.
Nie należy składać zwykłego oświadczenia przeznaczonego dla osoby ubezpieczonej, jeśli pacjentka wie, że nie posiada ubezpieczenia. Jej prawo do świadczeń wynika wtedy z odrębnego uprawnienia związanego z ciążą, porodem i połogiem, a nie ze statusu osoby ubezpieczonej.
Ciąża i połóg – jak długo obowiązuje prawo do świadczeń?
Uprawnienia obowiązują przez czas trwania ciąży i jeszcze 6 tygodni po porodzie. Okres połogu liczony na potrzeby tych przepisów kończy się 42. dnia po urodzeniu dziecka. Do tego czasu kobiety w ciąży i w połogu mają prawo do świadczeń finansowanych w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, jeśli spełniają ustawowe warunki.
Warto odróżnić ten termin od opieki położnej POZ, która może obejmować wizyty patronażowe do 8. tygodnia życia dziecka. Zakres i podstawa poszczególnych świadczeń nie zawsze są identyczne. Dlatego pacjentka powinna upewnić się w przychodni, jakie wizyty i badania może otrzymać w ramach NFZ po porodzie.
Jeśli kobieta nadal nie ma ubezpieczenia po zakończeniu okresu połogu, powinna sprawdzić możliwość uzyskania własnego tytułu do ubezpieczenia. Może zostać zgłoszona przez członka rodziny, pracodawcę albo zarejestrować się w urzędzie pracy, o ile spełnia odpowiednie warunki.
Co zrobić, gdy przychodnia lub szpital odmawia przyjęcia?
Jeśli placówka medyczna mająca kontrakt z NFZ odmawia udzielenia świadczenia z powodu braku ubezpieczenia, pacjentka powinna poprosić o wyjaśnienie podstawy odmowy. Warto wskazać, że znajduje się w ciąży lub w okresie połogu i korzysta ze szczególnego prawa do świadczeń zdrowotnych dla kobiet.
W razie problemów z uzyskaniem przysługujących świadczeń można skontaktować się z właściwym oddziałem NFZ albo z Rzecznikiem Praw Pacjenta. Pomoc można uzyskać również przez Telefoniczną Informację Pacjenta. Zgłaszając sprawę, dobrze przygotować nazwę placówki, datę zdarzenia, opis odmowy oraz informację, jakie dokumenty zostały przedstawione.
Konstytucja w art. 68 przewiduje szczególną opiekę zdrowotną dla kobiet ciężarnych. Szczegółowe zasady określa ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz przepisy dotyczące wsparcia kobiet w ciąży i rodzin. Brak ubezpieczenia nie powinien więc powodować, że uprawniona przyszła mama pozostanie bez opieki w czasie ciąży, porodu i połogu.
Jak uzyskać ubezpieczenie zdrowotne po porodzie?
Szczególne uprawnienia przysługujące kobietom w ciąży bez ubezpieczenia obowiązują do zakończenia okresu połogu. Jeżeli po upływie 6 tygodni od porodu nadal nie masz własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, warto zadbać o jego uzyskanie. Dzięki temu zachowasz prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych także po zakończeniu szczególnej ochrony związanej z ciążą.
Możliwości uzyskania ubezpieczenia zależą od Twojej sytuacji. Najczęściej jest to:
- podjęcie pracy – pracodawca zgłasza pracownika do ubezpieczenia zdrowotnego,
- zgłoszenie jako członka rodziny przez ubezpieczonego małżonka lub rodzica, jeśli nie posiadasz własnego tytułu do ubezpieczenia,
- rejestracja w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, jeśli spełniasz wymagane warunki,
- dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, zawarte z Narodowym Funduszem Zdrowia, jeżeli nie przysługuje Ci ubezpieczenie z żadnego innego tytułu.
Nie warto odkładać tych formalności. Po zakończeniu okresu połogu prawo do bezpłatnych świadczeń wynikające z ciąży wygasa, dlatego wcześniejsze uzyskanie własnego tytułu do ubezpieczenia pozwoli uniknąć problemów z dostępem do opieki zdrowotnej i leczenia finansowanego przez NFZ.
Bibliografia:
Nfz.gov.pl, https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/ubezpieczenia-w-nfz
Tagi: bezpłatna opieka medyczna, prawo do bezpłatnego porodu, ubezpieczenie zdrowotne
Dodaj komentarz