Depresja poporodowa kojarzona jest przede wszystkim ze świeżo upieczonymi mamami, jednak narodziny dziecka mogą być trudnym okresem także dla ojca. Nowa rola, brak snu, większa odpowiedzialność i zmiana relacji z partnerką mogą sprzyjać pogorszeniu samopoczucia. U części mężczyzn rozwija się depresja wymagająca profesjonalnego wsparcia. Jak rozpoznać depresję poporodową u mężczyzn i w jaki sposób pomóc młodemu ojcu?
Czy depresja poporodowa dotyczy również mężczyzn?
Tak. Chociaż depresja poporodowa u mężczyzn jest mniej znanym problemem niż depresja poporodowa u kobiet, badania wskazują, że może dotyczyć około 1 na 10 ojców w okresie okołoporodowym. Częstość różni się jednak między badaniami w zależności od przyjętej definicji, czasu obserwacji oraz zastosowanych narzędzi przesiewowych.
Objawy nie muszą pojawić się zaraz po porodzie. U młodych ojców pogorszenie nastroju może rozwijać się stopniowo w kolejnych miesiącach po porodzie. W części badań szczególnie podatnym okresem jest czas między 3. a 6. miesiącem życia dziecka.
Ryzyko depresji poporodowej u ojca zwiększa się m.in. wtedy, gdy depresja występuje u partnerki. Znaczenie mogą mieć również wcześniejsze zaburzenia nastroju, problemy w związku, trudna sytuacja finansowa, niedobór snu czy poczucie braku odpowiedniego wsparcia. Dlatego temat depresji poporodowej nie powinien ograniczać się wyłącznie do relacji matka–dziecko.
Jak rozpoznać depresję u mężczyzn?
W skali całego świata i to nie tylko w odniesieniu do świeżo upieczonych rodziców depresja uchodzi za problem rozwijający się w skrytości i często zbyt późno diagnozowany. Większości z nas wydaje się bowiem dość normalne, że czasem czujemy się przygnębieni, zwłaszcza w obliczu wyzwań życiowych, jakim z pewnością jest opieka nad kruchym niemowlęciem.
Objawy depresji u mężczyzn nie zawsze ograniczają się do smutku. Mogą obejmować:
- obniżony nastrój i utratę zainteresowań, czyli anhedonię;
- drażliwość, wybuchy złości lub zachowania agresywne;
- brak energii i przewlekłe zmęczenie;
- problemy z koncentracją i podejmowaniem decyzji;
- zaburzenia snu i apetytu;
- wycofanie z kontaktów z bliskimi;
- trudności w pracy i wykonywaniu codziennych obowiązków;
- dolegliwości somatyczne, np. bóle głowy czy problemy ze strony układu pokarmowego;
- sięganie po alkohol lub inne substancje jako sposób radzenia sobie z emocjami.
Nie każdy z tych symptomów oznacza depresję. Niepokojące są przede wszystkim utrzymujące się zmiany w funkcjonowaniu, które powodują cierpienie albo utrudniają codzienne życie. Diagnozę stawia lekarz lub inny odpowiednio wykwalifikowany specjalista, a test przesiewowy nie może jej zastąpić.
Depresja u ojców – dlaczego może pojawić się po narodzinach dziecka?
Narodziny dziecka oznaczają ogromną zmianę codziennego życia. Brak snu, nowe obowiązki, odpowiedzialność za niemowlę i konieczność odnalezienia się w nowej roli mogą stać się znaczącym obciążeniem psychicznym. Jednocześnie uwaga otoczenia koncentruje się zwykle na mamie i dziecku, przez co problemy ojca łatwo przeoczyć.
Znaczenie mogą mieć także zmiany biologiczne. W badaniach obserwowano u niektórych ojców m.in. spadek testosteronu oraz zmiany stężenia prolaktyny i wazopresyny związane z przechodzeniem do rodzicielstwa. Nie oznacza to jednak, że męską depresję poporodową można wyjaśnić samymi hormonami – jej rozwój jest wynikiem współdziałania czynników biologicznych, psychicznych i społecznych.
Silnym czynnikiem ryzyka jest depresja partnerki. Jeżeli jedno z rodziców cierpi na depresję poporodową, drugie również może być bardziej narażone na pogorszenie zdrowia psychicznego.
Zobacz także: Baby blues: https://niebieskiepudelko.pl/baby-blues/
Męska depresja poporodowa może wyglądać inaczej
Mężczyzna z depresją nie zawsze sprawia wrażenie smutnego. Czasami na pierwszy plan wysuwają się złość, drażliwość, impulsywność, konflikty z partnerką czy nadmierne angażowanie się w pracę. Niektórzy ojcowie unikają przebywania w domu albo stopniowo wycofują się z opieki nad dzieckiem i kontaktów z rodziną.
Problem może pogłębiać społeczne tabu. W naszej kulturze mężczyźni nadal bywają zachęcani do ukrywania słabości i samodzielnego radzenia sobie z trudnościami. W efekcie mogą rzadziej mówić o swoich emocjach i później zgłaszać się po pomoc.
Depresja może wpływać również na relację z dzieckiem, funkcjonowanie związku oraz całą rodzinę. Z tego powodu warto zwracać uwagę na wyraźną zmianę zachowania młodego ojca, zwłaszcza gdy utrzymuje się przez dłuższy czas.
Jak rozpoznać objawy depresji poporodowej u ojca?
Nie istnieje jeden objaw charakterystyczny wyłącznie dla depresji poporodowej u mężczyzn. Pod uwagę bierze się typowe objawy depresji oraz ich związek czasowy z okresem ciąży partnerki i urodzeniem dziecka.
Pomocne mogą być narzędzia przesiewowe. Jednym z nich jest Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS), pierwotnie opracowana dla kobiet, ale badana i wykorzystywana przesiewowo również u ojców. Stosowane są także inne kwestionariusze oceniające objawy depresyjne.
Wynik takiego testu nie jest diagnozą. Jeżeli młody ojciec zmaga się z objawami depresji, powinien skonsultować się z lekarzem, psychologiem lub psychiatrą. Szczególnie pilnej pomocy wymagają myśli o śmierci, samookaleczeniu lub samobójstwie.
Psychoterapia i leczenie depresji poporodowej u mężczyzn
Sposób leczenia zależy od nasilenia objawów, czasu ich trwania oraz wpływu depresji na codzienne funkcjonowanie. Psychoterapia, w tym terapia poznawczo-behawioralna, może być jedną z form pomocy stosowanych w przypadku depresji. Istotne są również wsparcie bliskich, możliwość odpoczynku oraz bardziej równomierne rozłożenie obowiązków związanych z rodzicielstwem.
W przypadku umiarkowanej lub ciężkiej depresji psychiatra może zalecić leczenie farmakologiczne. Dobór terapii zawsze powinien być indywidualny. Ciężka depresja, szczególnie przebiegająca z myślami samobójczymi, wymaga szybkiego kontaktu ze specjalistą.
Depresja jest zaburzeniem, które można skutecznie leczyć. Im wcześniej zostanie zauważona i właściwie oceniona, tym szybciej młody ojciec może otrzymać pomoc dopasowaną do swoich potrzeb.
Jak pomóc ojcu, który cierpi na depresję?
Najważniejsze jest potraktowanie zmiany zachowania poważnie, zamiast tłumaczyć ją wyłącznie zmęczeniem po pojawieniu się dziecka. Warto zapytać mężczyznę wprost, jak się czuje, czy radzi sobie z nową sytuacją i czego obecnie potrzebuje. Rozmowa bez oceniania może ułatwić mu powiedzenie o swoich emocjach.
Pomoc może być również bardzo praktyczna: przejęcie części obowiązków, umożliwienie snu i odpoczynku czy pomoc w umówieniu konsultacji. Partnerka nie powinna jednak brać na siebie roli terapeuty – zwłaszcza jeśli sama znajduje się w wymagającym okresie poporodowym.
Jeżeli objawy utrzymują się, nasilają lub wyraźnie wpływają na życie rodzinne, warto zachęcić ojca do skorzystania z profesjonalnego wsparcia. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna.
Zobacz również: Seks po porodzie: https://niebieskiepudelko.pl/seks-po-porodzie/
Depresja poporodowa u matek i ojców – dlaczego warto patrzeć na całą rodzinę?
Depresja poporodowa dotyka przede wszystkim kobiet, ale coraz więcej uwagi poświęca się zdrowiu psychicznemu obojga rodziców. Problemy jednego z nich mogą wpływać na partnera, jakość związku, codzienną opiekę i budowanie więzi z niemowlęciem.
Okres okołoporodowy obejmuje ogromną zmianę w funkcjonowaniu całej rodziny. Dlatego wsparcie psychiczne nie powinno kończyć się na świeżo upieczonych mamach. Pytanie młodego ojca o samopoczucie i zauważanie niepokojących zmian może być pierwszym krokiem do otrzymania przez niego odpowiedniej pomocy.
Bibliografia:
Talkspace.com, https://www.talkspace.com/mental-health/conditions/articles/fatherhood-depression/
Rutgers.edu, https://www.rutgers.edu/news/fathers-mental-health-can-impact-children-years
Tagi: depresja
Dodaj komentarz