Wybór odpowiedniej metody zapobiegania ciąży to dla wielu kobiet decyzja, która wymaga czasu, rzetelnych informacji i spokojnej rozmowy z lekarzem. Zastrzyk antykoncepcyjny jest jedną z form antykoncepcji hormonalnej, która budzi spore zainteresowanie ze względu na wygodę stosowania i wysoką skuteczność, ale jednocześnie rodzi pytania o skutki uboczne, bezpieczeństwo i wpływ na organizm.
Na czym polega zastrzyk antykoncepcyjny?
Zastrzyk antykoncepcyjny to hormonalna forma zapobiegania ciąży, która polega na podaniu preparatu zawierającego hormon progesteron lub jego pochodną. Najczęściej stosowanym związkiem jest octan medroksyprogesteronu, znany m.in. pod nazwą depo-provera. Preparat podaje się jako zastrzyk domięśniowy, zazwyczaj przez lekarza lub pielęgniarkę, co sprawia, że pacjentka nie musi pamiętać o codziennym przyjmowaniu tabletek. Jedno podanie działa raz na 3 miesiące, czyli około 12 tygodni, co dla wielu kobiet jest wygodną alternatywą dla innych metod.
Mechanizm działania tej metody antykoncepcji jest wielopoziomowy. Zastrzyk uniemożliwia dojrzewanie pęcherzyków Graafa, a tym samym hamuje owulację, czyli uwalnianie komórek jajowych. Dodatkowo hormon wpływa na śluz szyjkowy, powodując jego zagęszczenie, co utrudnia plemnikom dotarcie do macicy i przedostanie się do komórki jajowej. Zmiany zachodzą również w obrębie błony śluzowej macicy, co ogranicza możliwość zagnieżdżenia się zarodka. Dzięki temu zastrzyk antykoncepcyjny jest metodą zapobiegania ciąży o bardzo wysokiej skuteczności.
W przeciwieństwie do metod takich jak prezerwatywa, która chroni także przed chorobami przenoszonymi drogą płciową, zastrzyk działa wyłącznie hormonalnie i nie zabezpiecza przed zakażeniami drogą płciową. Jest to rodzaj antykoncepcji przeznaczony dla kobiet, które szukają rozwiązania długodziałającego, niewymagającego codziennej kontroli, ale jednocześnie dostępnego wyłącznie na receptę i poprzedzonego wizytą u ginekologa.
Sprawdź również: kiedy odstawić tabletki antykoncepcyjne? https://niebieskiepudelko.pl/kiedy-odstawic-tabletki-antykoncepcyjne/
Skutki uboczne zastrzyków antykoncepcyjnych
Jak każda antykoncepcja hormonalna, także zastrzyk antykoncepcyjny może powodować działania niepożądane. Ich nasilenie jest indywidualne i zależy od reakcji organizmu na hormon, dawki oraz czasu stosowania. U części kobiet objawy są łagodne i przejściowe, u innych mogą wymagać zmiany metody antykoncepcji.
Najczęściej zgłaszane skutki uboczne to:
- Nieregularne krwawienia miesięczne lub ich całkowity brak, zwłaszcza w pierwszych miesiącach stosowania
- Wahania nastroju, spadek libido lub zmęczenie
- Bóle głowy, tkliwość piersi oraz zmiany masy ciała
- Opóźniony powrót płodności po odstawieniu zastrzyków antykoncepcyjnych
Rzadziej mogą pojawić się:
- Zmiany w gęstości mineralnej kości, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu
- Trądzik lub pogorszenie stanu skóry
- Nasilenie dolegliwości ze strony cyklu miesiączkowego
Warto pamiętać, że skutki uboczne zastrzyków antykoncepcyjnych nie występują u każdej pacjentki. Jeśli objawy są uciążliwe lub budzą niepokój, należy skonsultować się z lekarzem, który oceni, czy ta forma antykoncepcji jest odpowiednia, czy lepiej rozważyć inne środki antykoncepcyjne, takie jak tabletki antykoncepcyjne, plastry antykoncepcyjne lub antykoncepcyjna wkładka domaciczna.
Karmienie piersią a antykoncepcja w zastrzyku
Dla wielu kobiet po porodzie ważne jest dobranie takiej metody, która będzie skuteczna, a jednocześnie bezpieczna w okresie laktacji. Zastrzyk antykoncepcyjny bywa rozważany właśnie wtedy, gdy trwa karmienie piersią, ponieważ jest to antykoncepcja oparta wyłącznie na progesteronie, bez dodatku estrogenów. Dzięki temu uznaje się ją za rozwiązanie, które nie wpływa negatywnie na jakość ani ilość pokarmu i może być stosowane po konsultacji z lekarzem.
Substancja czynna może w niewielkich ilościach przedostać się do mleka, jednak badania wskazują, że nie stanowi to zagrożenia dla dziecka. Z tego powodu antykoncepcja w zastrzyku bywa zalecana kobietom, które nie mogą lub nie chcą stosować tabletek dwuskładnikowych w okresie karmienia.
Warto pamiętać, że decyzję o rozpoczęciu tej formy antykoncepcji zawsze należy podjąć wspólnie z lekarzem. Ginekolog oceni ogólny stan zdrowia pacjentki, czas po porodzie oraz ewentualne przeciwwskazania. Choć zastrzyk jest wygodny i działa raz na 12 tygodni, nie każda kobieta dobrze go toleruje, dlatego obserwacja organizmu w pierwszych miesiącach ma szczególne znaczenie.
Zobacz również: co to jest wazektomia i czy jest niezawodna? https://niebieskiepudelko.pl/co-to-jest-wazektomia/
Ile kosztuje zastrzyk antykoncepcyjny?
Cena zależy od preparatu, miejsca realizacji i tego, czy w cenę wliczona jest wizyta. W Polsce sam lek, najczęściej Depo-Provera zawierająca octan medroksyprogesteronu, kosztuje zwykle 40–70 zł w aptece i jest dostępny wyłącznie na receptę. Do tego trzeba doliczyć koszt podania preparatu w gabinecie.
Jeśli zastrzyk wykonuje lekarz lub pielęgniarka w prywatnej placówce, cena usługi wynosi zazwyczaj 30–80 zł. Łącznie więc kosztuje zastrzyk antykoncepcyjny około 70–150 zł co raz na 3 miesiące (czyli co 12 tygodni). W niektórych poradniach w ramach jednej wizyty u ginekologa cena bywa „pakietowa”, ale zależy to od miasta i konkretnej placówki.
Wady i zalety przyjmowania antykoncepcji w zastrzyku
Antykoncepcja w zastrzyku to rozwiązanie, które dla jednych kobiet jest bardzo wygodne, a dla innych problematyczne. Jak każda metoda antykoncepcji, ma swoje mocne i słabsze strony, dlatego warto je poznać przed podjęciem decyzji.
Zalety zastrzyków antykoncepcyjnych:
- Wysoka skuteczność zastrzyków antykoncepcyjnych, która przy prawidłowym stosowaniu wynosi około 99 procent
- Brak konieczności codziennego pamiętania o tabletce, ponieważ zastrzyk przyjmuje się raz na trzy miesiące
- Dobre rozwiązanie dla kobiet, które źle tolerują estrogeny lub nie mogą stosować antykoncepcji dwuskładnikowej
- Wygodna forma dla osób mających trudność z regularnym przyjmowaniem tabletek lub zmianą plastrów antykoncepcyjnych
- Może być stosowana w okresie karmienia piersią po konsultacji z lekarzem
Wady antykoncepcji w zastrzyku:
- Możliwe działania niepożądane, takie jak nieregularne krwawienia czy wahania nastroju
- Opóźniony powrót płodności po zakończeniu przyjmowania zastrzyków
- Konieczność wizyt w gabinecie co kilka miesięcy
- Brak ochrony przed chorobami przenoszonymi drogą płciową
- Mniejsza kontrola nad działaniem hormonu w porównaniu z metodami odwracalnymi, takimi jak antykoncepcyjna wkładka domaciczna
Czy istnieje zastrzyk antykoncepcyjny na 3 lata?
Nie, zastrzyk antykoncepcyjny na 3 lata nie istnieje i warto to jasno podkreślić, ponieważ to jedno z częstszych nieporozumień. Dostępny obecnie zastrzyk antykoncepcyjny działa raz na 3 miesiące, czyli przez około 12 tygodni, a nie przez kilka lat. Stąd czasem bierze się mylne przekonanie, że jest to metoda długoterminowa na kilka sezonów lub lat bez przerwy.
Zastrzyk antykoncepcyjny opinie
W badaniach klinicznych preparat depo-medroksyprogesteronu (np. Depo-Provera®) był oceniany jako wysoce efektywna forma zapobiegania ciąży, która ogranicza owulację i chroni przed zajściem w ciążę, gdy podawany jest regularnie co około 12–13 tygodni.
Opinie kliniczne bywają jednak zróżnicowane: część lekarzy wskazuje, że efekty uboczne, takie jak nieregularne krwawienia, przyrost masy ciała czy zmiany nastroju, mogą być uciążliwe dla pacjentek, a długotrwałe stosowanie powinno być przemyślane i omówione z ginekologiem.
Ponadto w środowisku naukowym toczą się dyskusje o rzadkich, potencjalnych ryzykach przy długotrwałym stosowaniu progestagenów – niektóre obserwacje epidemiologiczne powiązały medroksyprogesteron z wyższym ryzykiem określonych zmian zdrowotnych przy wieloletniej ekspozycji, choć bez jednoznacznych dowodów przyczynowo-skutkowych.
Bibliografia:
Bpac.org.nz, https://bpac.org.nz/2021/contraception/depot.aspx
Nhs.uk, https://www.nhs.uk/contraception/methods-of-contraception/contraceptive-injection/what-is-it/
My.clevelandclinic.org, https://my.clevelandclinic.org/health/drugs/4086-depo-provera-birth-control-shot
Tagi: antykoncepcja, środki antykoncepcyjne, zastrzyk antykoncepcyjny
Dodaj komentarz