Biegunka u dzieci zdarza się często i zwykle ma związek z infekcją przewodu pokarmowego. Choć w wielu przypadkach ustępuje samoistnie, nie należy jej bagatelizować. Największym zagrożeniem jest odwodnienie, do którego szczególnie szybko może dojść u niemowląt i małych dzieci. Jak prawidłowo nawadniać dziecko, co podawać mu do jedzenia i kiedy należy zgłosić się do lekarza? Sprawdź, jak radzić sobie z biegunką i które domowe sposoby rzeczywiście mogą pomóc.
Biegunka u dzieci – kiedy rzeczywiście możemy o niej mówić?
Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) biegunka oznacza oddawanie co najmniej trzech luźnych lub wodnistych stolców na dobę albo stolców częstszych niż jest to normalne dla danej osoby. W przypadku dzieci sama liczba wypróżnień nie zawsze pozwala jednak rozpoznać problem.
Szczególnie dotyczy to niemowląt karmionych wyłącznie piersią. Ich stolce mogą być naturalnie luźne i pojawiać się kilka razy na dobę. Rozwolnienie u niemowlaka można podejrzewać przede wszystkim wtedy, gdy konsystencja stolca staje się wyraźnie bardziej wodnista lub dziecko wypróżnia się znacznie częściej niż dotychczas.
Ostra biegunka rozpoczyna się nagle i najczęściej trwa kilka dni. Jeśli objawy utrzymują się przez 14 dni lub dłużej, mówimy o biegunce przetrwałej. Długotrwałe lub nawracające problemy z wypróżnianiem wymagają konsultacji z lekarzem i ustalenia ich przyczyny.
Zobacz również: Biegunka przy ząbkowaniu: https://niebieskiepudelko.pl/biegunka-przy-zabkowaniu
Przyczyny biegunki u dzieci – skąd bierze się rozwolnienie?
Najczęstszą przyczyną ostrej biegunki u dzieci są zakażenia przewodu pokarmowego. Mogą wywoływać je wirusy, bakterie, a rzadziej pasożyty. Ostrej biegunce infekcyjnej często towarzyszą również wymioty, gorączka, osłabienie i ból brzucha.
Wśród wirusów wywołujących zakażenia jelitowe u niemowląt i małych dzieci znajdują się m.in. rotawirusy. Bakteryjna biegunka może natomiast pojawić się po spożyciu zakażonej żywności lub wody. Obecność krwi lub dużej ilości śluzu w stolcu wymaga szczególnej uwagi i konsultacji z lekarzem.
Przyczyną biegunki u dzieci nie zawsze jest jednak infekcja. Rozwolnienie może wystąpić m.in. podczas lub po antybiotykoterapii, a przewlekła biegunka może mieć związek z alergią pokarmową, nietolerancją określonych składników diety lub chorobami przewodu pokarmowego. Dlatego długo utrzymujących się dolegliwości nie powinno się leczyć wyłącznie domowymi sposobami.
Odwodnienie przy biegunce – jakie objawy powinny zaniepokoić?
Podczas biegunki organizm traci wodę i elektrolity. Jeżeli dodatkowo występują wymioty lub gorączka, utrata płynów może być jeszcze większa. Biegunka może doprowadzić do odwodnienia dziecka, a ryzyko jest szczególnie duże u najmłodszych.
Na możliwe odwodnienie mogą wskazywać m.in.:
- wyraźnie rzadsze oddawanie moczu lub mniej mokrych pieluszek,
- suche usta i język,
- brak lub niewielka ilość łez podczas płaczu,
- zapadnięte oczy,
- nasilone pragnienie,
- osłabienie, apatia lub nadmierna senność,
- rozdrażnienie,
- niechęć lub trudności w przyjmowaniu płynów.
Stan dziecka należy obserwować przez cały czas trwania biegunki. Jeśli objawy odwodnienia nasilają się albo dziecko nie jest w stanie przyjmować odpowiedniej ilości płynów, potrzebna jest pomoc medyczna.
Sposoby na biegunkę u dziecka – jak prawidłowo nawadniać?
Podstawą postępowania w ostrej biegunce jest uzupełnianie utraconej wody i elektrolitów. Do nawadniania doustnego najlepiej wykorzystać doustne płyny nawadniające, czyli ORS, dostępne w aptekach. Mają odpowiednio dobrane proporcje glukozy i elektrolitów, które ułatwiają wchłanianie wody w przewodzie pokarmowym.
Płyn warto podawać często i małymi porcjami. Ma to szczególne znaczenie, jeśli biegunce towarzyszą wymioty – wypicie jednorazowo dużej ilości może sprowokować kolejne wymioty.
Nie należy zastępować doustnych płynów nawadniających słodkimi napojami, sokami czy napojami gazowanymi. Ich skład i zawartość cukru nie są odpowiednie do nawadniania dziecka podczas ostrej biegunki.
Jeżeli mimo prób nawadniania doustnego dziecko nie przyjmuje płynów, uporczywie wymiotuje lub pojawiają się objawy znacznego odwodnienia, konieczna może być ocena lekarska i zastosowanie innej metody nawadniania.
Co podawać dziecku do jedzenia podczas biegunki?
Dawniej rodzicom często zalecano głodówkę lub bardzo restrykcyjną dietę podczas biegunki. Obecnie nie zaleca się niepotrzebnego przerywania żywienia dziecka. Po odpowiednim nawodnieniu powinno ono otrzymywać pokarmy dostosowane do swojego wieku i dotychczasowej diety.
Karmienie piersią należy kontynuować również podczas ostrej biegunki. Niemowlę można przystawiać do piersi często, zgodnie z jego potrzebami. W przypadku starszego dziecka nie trzeba ograniczać diety wyłącznie do sucharków, ryżu czy bananów.
Jeśli dziecko ma apetyt, może spożywać zwykłe, dobrze tolerowane posiłki odpowiednie dla jego wieku. W czasie biegunki warto natomiast unikać bardzo tłustych potraw oraz produktów i napojów zawierających duże ilości cukru.
Nie należy samodzielnie eliminować z diety mleka czy innych dużych grup produktów na dłuższy czas. Jeżeli po przebytej infekcji dziecko źle toleruje określone pokarmy albo biegunka utrzymuje się, dalsze postępowanie powinno zostać ustalone z pediatrą.
Domowe sposoby na biegunkę u dzieci – co może pomóc?
Najważniejszym „domowym sposobem” na biegunkę jest prawidłowe nawadnianie. Doustne płyny nawadniające powinny być podawane regularnie, a dziecko powinno nadal otrzymywać odpowiednie dla wieku posiłki. Niemowlę karmione naturalnie należy nadal przystawiać do piersi.
Rodzice często sięgają również po probiotyk. W tym przypadku znaczenie ma jednak konkretny szczep, ponieważ działania różnych probiotyków nie można traktować jako jednakowego. Według stanowiska ESPGHAN niektóre przebadane szczepy mogą być rozważane jako uzupełnienie postępowania w ostrej biegunce u dzieci, ale zalecenia te są warunkowe. Dlatego wybór preparatu warto omówić z lekarzem lub farmaceutą.
Nie należy natomiast samodzielnie podawać małemu dziecku leków przeciwbiegunkowych przeznaczonych dla dorosłych. Także węgiel aktywowany nie powinien być traktowany jako podstawowy sposób leczenia ostrej biegunki u dziecka. Najważniejsze pozostaje zapobieganie odwodnieniu, a nie zatrzymanie wypróżnień za wszelką cenę.
Biegunka u dzieci – kiedy należy zgłosić się do lekarza?
Większość krótkotrwałych epizodów ostrej biegunki można leczyć w domu, jeśli dziecko jest w dobrym stanie, przyjmuje płyny i nie ma objawów odwodnienia. Są jednak sytuacje, w których konsultacji z lekarzem nie należy odkładać.
Z pediatrą należy skontaktować się szczególnie wtedy, gdy:
- biegunka dotyczy bardzo małego niemowlęcia,
- dziecko nie chce lub nie może przyjmować płynów,
- występują uporczywe lub częste wymioty,
- pojawiają się objawy odwodnienia,
- w stolcu znajduje się krew,
- dziecko ma wysoką lub utrzymującą się gorączkę,
- jest wyraźnie osłabione, apatyczne lub jego stan się pogarsza,
- biegunka jest nasilona albo utrzymuje się dłużej, niż można oczekiwać przy typowej infekcji,
- dziecko cierpi na chorobę przewlekłą lub ma obniżoną odporność.
Pilnej pomocy wymaga dziecko z objawami ciężkiego odwodnienia, zaburzeniami świadomości, bardzo nasilonym osłabieniem lub takie, którego nie można skutecznie nawadniać doustnie.
Jeżeli biegunka trwa 14 dni lub dłużej, jest nawracająca albo towarzyszą jej inne niepokojące objawy, należy ustalić jej przyczynę z lekarzem. Przewlekła biegunka wymaga innego postępowania niż pojedynczy epizod infekcyjny.
FAQ – biegunka u niemowląt i dzieci
Co najlepiej podawać dziecku do picia podczas biegunki?
Najlepszym wyborem do uzupełniania wody i elektrolitów są doustne płyny nawadniające ORS. Należy podawać je często i w małych porcjach, szczególnie jeśli dziecko również wymiotuje.
Czy dziecko z biegunką można karmić piersią?
Tak. Karmienie piersią należy kontynuować podczas biegunki. Niemowlę można przystawiać do piersi zgodnie z jego potrzebami.
Czy probiotyk pomaga na biegunkę u dziecka?
Niektóre konkretne szczepy probiotyczne mogą być pomocne jako uzupełnienie leczenia ostrej biegunki, jednak nie każdy probiotyk ma udowodnione takie działanie. Warto zwrócić uwagę na szczep, a wybór preparatu skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.
Czy można podać dziecku węgiel aktywowany na biegunkę?
Węgiel aktywowany nie jest podstawowym sposobem leczenia ostrej biegunki u dzieci. Najważniejsze jest odpowiednie nawadnianie i zapobieganie utracie wody oraz elektrolitów.
Kiedy biegunka u niemowlaka jest niebezpieczna?
Szczególną uwagę powinny zwrócić objawy odwodnienia, uporczywe wymioty, krew w stolcu, gorączka, wyraźna senność lub osłabienie oraz trudności w przyjmowaniu płynów. Im młodsze dziecko, tym ostrożniej należy podchodzić do biegunki.
Czy przy biegunce dziecko powinno być na diecie?
Nie zaleca się głodzenia dziecka. Po nawodnieniu powinno ono otrzymywać pokarmy odpowiednie do wieku i tolerancji, a w przypadku niemowlęcia należy kontynuować karmienie piersią.
Bibliografia:
Nhsinform.scot, https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/stomach-liver-and-gastrointestinal-tract/diarrhoea-in-children-and-babies/
Who.int, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diarrhoeal-disease
Seattlechildrens.org,https://www.seattlechildrens.org/conditions/a-z/diarrhea-0-12-months/
Tagi: biegunka u dzieci, biegunka u niemowląt
Dodaj komentarz