Choć ciąża bywa okresem większej wrażliwości organizmu, ciało kobiety uruchamia w tym czasie szereg mechanizmów ochronnych. Jednym z nich jest czop śluzowy. Gdy zapłodnione jajeczko dociera do macicy, zagnieżdża się w niej na dobre, a szyjka macicy, niby drzwi, zamyka się za nim szczelnie. Ta ochrona okazuje się jednak niewystarczająca z biologicznego punktu widzenia.
Co to jest czop śluzowy?
Jeszcze w pierwszym trymestrze, przed ukończeniem 7. tygodnia ciąży, naturalna wydzielina śluzowa z dróg rodnych kobiety pod wpływem działania progesteronu zaczyna się zagęszczać. Tym samym tworzy białą lub żółtawą, galaretowatą substancję o wadze nawet 10 g. To właśnie czop śluzowy, który formuje się w kanale szyjki macicy, tworząc szczelną barierę ochronną.
Analizy laboratoryjne wykazały, że czop śluzowy składa się przede wszystkim z wody, mucyn (glikoproteinowych związków obecnych również m.in. w ślinie) oraz naturalnej mikroflory bakteryjnej pochwy. Ten skład zapewnia odpowiednio gęstą, a zarazem elastyczną konsystencję.
Jak dokładnie wygląda czop śluzowy?
Czop porodowy to gęsta, lepka i zwarta masa śluzu, która wypełnia kanał szyjki macicy i przez całą ciążę zabezpiecza jamę macicy przed drobnoustrojami. Najczęściej ma konsystencję galaretowatą, może być przezroczysty, mlecznobiały lub lekko żółtawy, a jego struktura przypomina elastyczny korek.
Pod koniec ciąży czop śluzowy odchodzi w całości lub fragmentami. U części ciężarnych czop śluzowy z krwią ma różowy albo brunatny odcień – to efekt pękania drobnych naczynek krwionośnych w szyjce macicy, która zaczyna się rozwierać. Niewielka ilość krwi w czopie jest zjawiskiem fizjologicznym, ale obfite krwawienia lub krwawienie z dróg rodnych wymagają pilnej konsultacji. Typowo wydzielina z pochwy przy odejściu czopa jest bezwonna, choć może mieć lekko metaliczny zapach związany z obecnością krwi.
Niektóre kobiety zauważają wyraźną grudkę śluzu tuż przed porodem, inne obserwują stopniowe wydzielanie gęstej wydzieliny w trakcie kilku dni. Odejście czopa śluzowego następuje najczęściej pod koniec trzeciego trymestru ciąży, ale czop śluzowy może odejść również wcześniej. Warto pamiętać, że jego odejście oznacza przygotowanie organizmu do rozpoczęcia akcji porodowej, choć nie zawsze oznacza to, że natychmiast rozpocznie się poród.
Jak powstaje czop śluzowy?
Czop śluzowy zaczyna formować się już we wczesnym etapie ciąży, gdy pod wpływem progesteronu naturalna wydzielina z pochwy staje się coraz bardziej lepka i zagęszczona. Właśnie wtedy powstaje czop śluzowy, który stopniowo wypełnia kanał szyjki macicy, dopasowując się do jego kształtu.
Czop jest obecny przez całą ciążę i stanowi fizyczną barierę ochronną. Organizm kobiety produkuje gęstą wydzielinę, która tworzy szczelny „korek” zabezpieczający macicę podczas ciąży przed drobnoustrojami. Proces ten rozpoczyna się już w pierwszym trymestrze ciąży i ma szczególne znaczenie w tym czasie, gdy zarodek zagnieżdża się w jamie macicy i łożysko zaczyna się rozwijać.
Jaką funkcję pełni czop śluzowy?
W ciągu całego okresu rozrodczego w drogach rodnych kobiety wydzielany jest śluz, który ma nawilżać pochwę, wspomagać proces współżycia i wspierać płodność. Obecne w nim mucyny pomagają również pozbywać się bakterii chorobotwórczych, chroniąc pochwę przed infekcjami i zapobiegając namnażaniu się wirusów.
Analogicznie czop śluzowy również chroni macicę i jej cenną zawartość przed patogenami. W badaniach wykazano jego skuteczność wobec takich bakterii jak Staphylococcus saprophyticus (odpowiedzialnej za większość zakażeń układu moczowego), E. coli, gronkowiec złocisty (S. aureus), paciorkowiec ropny (Streptococcus pyogenes) czy bakterie kałowe Enterococcus faecium. W rezultacie czop śluzowy zatrzymuje drobnoustroje, które mogłyby zagrozić zdrowiu płodu lub wywołać przedwczesny poród. Można więc śmiało powiedzieć, że jest to mechanizm ochronny wspierający utrzymanie ciąży do terminu porodu.
Dla ginekologa stan czopa śluzowego może być jednym z sygnałów zbliżającego się porodu.
Odejście czopa śluzowego
W przypadku zdrowej ciąży pod koniec trzeciego trymestru estrogen zaczyna wpływać na zmiękczenie czopa śluzowego. Szyjka macicy się skraca i rozszerza, a czop spontanicznie wypada z pochwy, otwierając dziecku drogę na świat. Zazwyczaj następuje to po ukończeniu 37. tygodnia ciąży.
Niektóre kobiety są w stanie zaobserwować odejście galaretowatej grudki, zwykle podbarwionej krwią z pękających naczyń krwionośnych. Może mieć ona objętość 1-2 łyżek stołowych i miewa różowy, brązowawy lub czerwonawy kolor. Zazwyczaj jest bez wyraźnego zapachu.
U innych ciężarnych czop odchodzi jednak stopniowo, niemal bezobjawowo, uwalniając stopniowo gęstszą wydzielinę z domieszką krwi. Jeśli tej ostatniej jest sporo, najprawdopodobniej nie chodzi o czop śluzowy, ale inne zaburzenia, które wymagają natychmiastowej kontroli lekarskiej.
Czy czop śluzowy może odchodzić po kawałku?
Tak, czop śluzowy może odchodzić stopniowo, a nie jednorazowo w całości. U części ciężarnych czop śluzowy może odchodzić w postaci gęstej wydzieliny pojawiającej się przez kilka dni, czasem z niewielką domieszką krwi.
Niektóre kobiety w ogóle nie zauważają momentu, gdy odchodzi czop śluzowy, ponieważ wydzielina miesza się z naturalnym śluzem. Jeśli jednak do utraty czopa śluzowego dochodzi przed 37. tygodniem ciąży lub towarzyszą temu objawy porodu, warto skonsultować się z lekarzem, by wykluczyć poród przedwczesny.
Jak szybko po odejściu czopa śluzowego rozpocznie się poród?
Fakt, że organizm pozbył się czopa, wskazuje, że poród jest blisko. Nie ma jednak reguły mówiącej, jak blisko. Czasami jest to kwestia godzin lub dni, czasem nawet tygodni. Jeśli odejście nastąpiło po ukończonym 37 tygodniu ciąży, nie ma powodu do obaw, nawet jeśli sytuacja się przedłuża. Trzeba cierpliwie poczekać, aż ciało będzie gotowe. Jeśli czop śluzowy odszedł przed 37 tygodniem, warto jak najszybciej skontaktować się z lekarzem prowadzącym – może to być oznaką przedterminowego porodu.
Dlaczego czop śluzowy może odejść przedwcześnie?
Pozbycie się czopa to normalny fizjologiczny proces przygotowania się do akcji porodowej. Bywa jednak i tak, że naturalna „plomba” zostanie naruszona wcześnie i to wcale nie z powodu zbliżającego się porodu.
Pierwszą przyczyną jest współżycie seksualne w czasie ciąży. Mimo że jest dozwolone, a czasem wręcz polecane, może spowodować podrażnienie szyjki macicy i częściowe odejście czopa. I znowu, jeśli sytuacja taka ma miejsce po 37 tygodniu, nie trzeba się martwić. Jeśli wcześniej, istnieje teoretyczne ryzyko zakażenia, więc warto skonsultować się z lekarzem.
Drugi scenariusz to badanie ginekologiczne. Monitorując stan szyjki macicy, lekarz może niechcący ją podrażnić lub rozciągnąć, wskutek czego czop wypadnie. W tym przypadku poradę otrzymasz na miejscu.
Uwaga: poród!
Jeśli zaobserwujesz na bieliźnie lub w toalecie grudkę śluzu podbarwionego krwią, a następnie zaczniesz odczuwać skurcze, ucisk na miednicę lub zaobserwujesz wyciek wody płodowej, nie ma na co czekać. Udaj się jak najszybciej do szpitala, ponieważ poród najprawdopodobniej się rozpoczął.
Bibliografia:
Clevelandclinic.org, https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/21606-mucus-plug
Verywellfamily.com, https://www.verywellfamily.com/mucus-plug-and-role-in-labor-2759088
Webmd.com, https://www.webmd.com/baby/what-to-about-mucus-plug
Obgyn.onlinelibrary.wiley.com, https://obgyn.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1080/00016340902852898
Tagi: czop śluzowy
Dodaj komentarz