Imię Mikołaj, czyli po grecku Nikolaos, zawiera rdzenie „Nike” (zwycięstwo) i „laos” (lud). Razem mogło to imię znaczyć: „prowadź lud do zwycięstwa” czy też „zwycięski wśród ludu”. Było to więc imię przeznaczone dla władców i wodzów, i wzywało do sukcesu, potęgi i zwycięstwa.
Imię Mikołaj to imię męskie pochodzenia greckiego, wywodzące się od słowa Nikolaos, oznaczającego „zwycięstwo ludu” (nike – zwycięstwo, laos – lud). Z greckiego przeszło do łaciny jako Nicolaus, a następnie rozprzestrzeniło się po całej Europie. Pochodzenie imienia Mikołaj wiąże się więc ze znaczeniem zwycięstwa poprzez wiarę i mądrość. Znaczenie imienia Mikołaj podkreśla też duchowy wymiar – troskę o innych, uczciwość i niesienia pomocy.
Rodzice wybierają imię Mikołaj ze względu na jego ciepłe, pozytywne skojarzenia i ponadczasowy charakter. Kojarzy się z dobrocią, inteligencją i wewnętrznym spokojem. W Polsce imię Mikołaj jest popularne od stuleci, a dzięki postaci świętego Mikołaja zyskało także uniwersalny, radosny wydźwięk.
W źródłach pisanych imię Mikołaj pojawiło się już w średniowieczu. W czasach nowożytnych nosili je uczeni, pisarze i duchowni. Obecnie powróciło do czołówki najczęściej nadawanych imion. W rankingach z ostatnich lat plasuje się wysoko wśród imion męskich.
Najbardziej znaną datą jest 6 grudnia, czyli wspomnienie świętego Mikołaja, biskupa z Miry – patrona dzieci, podróżnych i ludzi potrzebujących. Inne imieniny Mikołaja przypadają: 9 maja, 19 listopada czy 10 września. W wielu krajach tradycja świętego Mikołaja jest połączona ze zwyczajem wręczania prezentów w grudniu. Mikołaj imieniny obchodzi więc nie tylko w kościelnym kalendarzu, ale i w świadomości całych pokoleń.
Najważniejszy patron to święty Mikołaj, biskup Miry, który w IV wieku zasłynął z pomocy ubogim i cudów. To właśnie na jego postaci wzorowana jest legenda o dobrodusznym darczyńcy – postać świętego Mikołaja stała się symbolem hojności. W tradycji wschodniej i zachodniej czczony jest jako święty Mikołaj z Miry, a jego kult objął całą Europę. Wspomina się także św. Mikołaja z Flüe i św. Mikołaja Tavelića.
Najczęściej używane zdrobnienia imienia Mikołaj to: Mikuś, Mikunio, Miko, Mikol, Mikołajek, Mikoś, Misiu, Misiek.
Święty Mikołaj rozdawał złoto, a dzisiejsi Mikołajowie również wiedzą, jak zadbać o finanse. Jeżeli obecnie rodzice nadają synowi to imię, zapewne przeczuwają, że wyrośnie on na społecznika i opiekuna, na mężczyznę, któremu bliskie będą sprawy całej rodziny i dalszej społeczności, i który będzie służył oparciem wszystkim, którzy potrzebują pomocy i silnej męskiej ręki.
Mikołajowie są odpowiedzialni i nie lękają się trudów ani poświęcenia. Nie jest w ich stylu poprzestawanie na małym ani życie wygodne i nijakie. Dążą do wielkości, ale nie są w żadnym wypadku egoistami – jak święty Mikołaj, który swoje dary tak rozdawał, aby go nie poznano. Zależy im na rzeczywistych osiągnięciach, a nie na pustym rozgłosie. W dzisiejszym świecie imię Mikołaj odpowiednie jest dla biznesmenów i finansistów, dla odpowiedzialnych menedżerów i mężów stanu, a także dla tych, którym ludzie powierzają swoje zdrowie, życie i pieniądze, a więc dla lekarzy, kapitanów, sędziów i notariuszy.
Numerologia imienia Mikołaj przypisana jest do numerologicznej ósemki, symbolizującej równowagę, siłę i sukces. Ósemka daje osobom o tym imieniu zdolność do organizacji, pracy z ludźmi i praktycznego myślenia
Najstarsze zapisy imienia w polskich dokumentach są łacińskie: Nicolaus (1189 r.), Niclaus (1369 r.). Polskie pojawiają się w XIII w.: Nikołaj (1203 r.), Mikołaj (1369 r.), Mikułaj (1399 r.). W średniowieczu zanotowano wiele form pochodnych: Nikoł, Mikoł, Mikoła, Mikołak, Mikuła, Mikołajek.
Imię to występuje w licznych wariantach międzynarodowych:
Każdy z tych wariantów zachowuje znaczenie „zwycięzca ludu”, a w kulturze wielu krajów święty Mikołaj stał się ikoną dobroci.
W historii i kulturze osoby noszące imię Mikołaj odgrywały ogromną rolę:
a także współcześni artyści, naukowcy i sportowcy, osoby o tym imieniu spotyka się w wielu dziedzinach życia.
Szukaj wśród imion męskich, żeńskich i uniwersalnych
